Η σχετικότητα της ομορφιάς

c00065.gif
tn_rosew.gifΤο ωραίο μας καλεί, το θαυμάζουμε, το αποζητούμε, το χαιρόμαστε, το απολαμβάνουμε όταν μπορούμε να το πλησιάσουμε, να τ’ αποκτήσουμε, να ζήσουμε μέσα στην ομορφιά του. Λίγοι είναι, νομίζω, που δεν θα συμφωνήσουν μ’ αυτό. Γιατί, όμως, κάτι είναι όμορφο ; Εχετε ποτέ σας διανοηθεί γιατί μια ιδέα, ένα αντικείμενο, ένα αίσθημα, μια δημιουργία της φύσης ή του ανθρώπου, έχει αυτό το κάτι άλλο που λέμε ωραίο, που λέμε όμορφο ; Τι είναι, τέλος πάντων, η ομορφιά ; Αυτό που είναι ωραίο για μένα είναι, άραγε, και για τους άλλους ; Τι σκέφτεται για το ωραίο εκείνος που ζει μέσα στην ομορφιά ; Τι, πάλι, εκείνος που ζει μέσα στην ασχήμια ;
hermes.jpgΣήμερα θαυμάζουμε, γενικά, την ομορφιά της κλασσικής αρχαιότητας, για πόσους όμως από μας ο θαυμασμός μας ανταποκρίνεται και σ’ αυτό που πραγματικά νοιώθουμε ; Πόσοι από μας λένε πως θαυμάζουν, ας πούμε, την ομορφιά της αθηναϊκής Ακρόπολης, γιατί έτσι θέλει ο συρμός, γιατί δεν έχουν το θάρρος ή την αποκοτιά εκείνου του ξένου τουρίστα που, στο τέλος της επίσκεψής του, σχολίασε μονολεκτικά : «ερείπια …». Εδώ που τα λέμε μπορεί, βέβαια ο άνθρωπος, να καταλάβαινε πολύ καλά την ομορφιά εκείνων των έργων στην εποχή τους, όταν έλαμπαν μέσα στο μεγαλείο τους, μπορεί το σχόλιό του να μην αποκάλυπτε την αδιαφορία της ψυχής του όπως το είδε η νεκρολατρεία μερικών αρχαιολόγων μας αλλά, αντίθετα, να έδειχνε την απογοήτευσή του για τη σημερινή κατάντια τους … Οπως και νάχει το πράμα αλλιώς, νομίζω, καταλαβαίνει την ομορφιά ο καθένας μας.
bd06084_1.gifΤι είναι μια ωραία γυναίκα για έναν Εσκιμώο ; Πώς βλέπει ένας Αιθίοπας μια ξανθή καλλονή από τη Νορβηγία ; Το ίδιο όπως εγώ και σεις ; Μάλλον όχι. «Τα πάχη σου τα κάλλη σου» έλεγε η εκ Μικράς Ασίας πεθερά του φίλου μου του Κώστα και γίνανε μαλλιά κουβάρια για να πείσει την κόρη της να μπει κάπως στα δικά του καλούπια περί ομορφιάς … Για μένα, για παράδειγμα, ένας πίνακας του Rembrandt μπορεί να είναι πραγματικά όμορφος, κινδυνεύω όμως να παρεξηγηθώ άγρια αν εκφράσω ειλικρινά την άποψή μου για έναν Dali ή έναν Picasso … Κι όμως κι οι δυο τους θαυμάζονται σαν μεγάλοι δημιουργοί της εποχής μας και τα έργα τους κοσμούν τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου δίπλα στη Νίκη της Σαμοθράκης, την Αφροδίτη της Μήλου, ή τα γνωστά μας Ελγίνεια μάρμαρα …
pe03165_.gifΕίναι, λοιπόν, η ομορφιά μια υποκειμενική έννοια και, σαν τέτοια, μια υποκειμενική αξία. Που γίνεται αντικειμενική, μετριέται δηλαδή με το ίδιο μέτρο σύγκρισης που είναι η σύμφωνη γνώμη των πολλών ή και το χρήμα, όταν κατορθώσει να επιβληθεί σαν αξία μιας κοινωνικής κουλτούρας, σαν αξία του πολιτισμού μιας κοινωνίας. Οι διαφορετικές απόψεις τότε σιωπούν γιατί, η έκφρασή τους, κινδυνεύει να θέσει τον κάτοχό τους στο περιθώριο του συγκεκριμένου πολιτισμού. Νομίζω λοιπόν πως η συλλογική κουλτούρα μας είναι εκείνη που μας δημιουργεί την αίσθηση του ωραίου, αίσθηση στην οποία συμφωνούμε – αναγκαστικά ή όχι – οι περισσότεροι, τουλάχιστον σε γενικές γραμμές. Κι αυτό γίνεται είτε άμεσα με την εξειδικευμένη εκπαίδευση, είτε έμμεσα, μέσα από τα ερεθίσματα της καθημερινής μας ζωής και τη γενική μας παιδεία. Συμπέρασμα, μια άλλη κουλτούρα, μια άλλη κοινωνία, δεν έχει αναγκαστικά την ίδια αίσθηση του ωραίου με μας εκτός κι αν, σε ορισμένους τομείς, κινείται στους ίδιους άξονες με τη δική μας. Αυτούς δηλαδή που λέμε πολιτισμική κληρονομιά, πνευματική παράδοση, αλλά και παγκοσμιότητα, απομίμηση, μαϊμουδισμός … Θα θυμάστε, βέβαια, εκείνο το «Έλληνές εισιν οι της ημετέρας παιδείας μετέχοντες κτλ .. ». Τώρα, το τι εισίν «ελληνορθόδοξοι», αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο …
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: